Wspieramy działaniana rzecz bioróżnorodnościProjekt Błota Rakutowskie

W czerwcu nasz bank przekazał 1,5 mln zł na rzecz Fundacji WWF Polska. Pieniądze zostaną przeznaczone na działania związane z ochroną i odbudową siedlisk rzadkich ptaków na przyrodniczo cennym terenie Natura 2000 Błota Rakutowskie. Celem tego projektu jest podniesienie świadomości na temat środowiskowej roli mokradeł.

Utrata bioróżnorodności została uznana za czwarte najpoważniejsze zagrożenie, z którym ludzkość będzie się musiała zmierzyć w ciągu najbliższych 10 lat. Tylko w ciągu ostatnich 50 lat populacje dzikich zwierząt na Ziemi zmniejszyły się średnio o 69 proc., a około miliona gatunków zwierząt i roślin jest obecnie zagrożonych wyginięciem.
Zmiany klimatu i utrata bioróżnorodności, a także rosnące zanieczyszczenie środowiska są ze sobą ściśle powiązane. Te problemy muszą być rozwiązywane równocześnie.

Dlaczego mokradła?

Mokradła i torfowiska stanowią jeden z kluczowych punktów zapalnych kryzysu planetarnego. Znaczenie tych ekosystemów dla regulacji klimatu ma zarówno wymiar globalny (magazynowanie węgla), jak i lokalny (retencja i lądowy obieg wody). 

– Bioróżnorodność powinna być ważna dla nas wszystkich – daje nam czyste powietrze, dobrej jakości wodę, żyzną glebę, jest źródłem substancji wykorzystywanych w medycynie, zapewnia zapylanie upraw, pomaga ograniczać zmianę klimatu. Mamy nadzieję, że nasze zaangażowanie w projekt Błota Rakutowskie realizowany dzięki współpracy ekspertów NGO utoruje drogę dla kolejnych podobnych projektów – podkreśla prezes Brunon Bartkiewicz.

Bioróżnorodność powinna być ważna dla nas wszystkich – daje nam czyste powietrze, dobrej jakości wodę, żyzną glebę… 

Łączna ilość węgla zgromadzonego w torfowiskach świata szacowana jest na między 500 miliardów ton a 1 bilion ton (1 teratona, Tt). Oznacza to, że jest co najmniej dwukrotnie większa niż ilość węgla zawarta w biomasie wszystkich lasów i zbliżona do ilości węgla zawartej w atmosferze w postaci CO2 (obecnie ok. 850 Gt). A mówimy o obszarze zajmującym około 3 proc. powierzchni lądów! Torfowiska są tym samym najbardziej skoncentrowanymi magazynami węgla spośród wszystkich ekosystemów lądowych.
    
Lokalnie mokradła mają istotny wpływ na retencję wody – stanowią naturalny bufor przeciwpowodziowy i zabezpieczenie na wypadek suszy. Kolejną korzyścią z odtwarzania torfowisk jest wykorzystanie ich potencjału do oczyszczania wód powierzchniowych z zanieczyszczeń spływających z terenów rolniczych.

Lokalnie mokradła mają istotny wpływ na retencję wody – stanowią naturalny bufor przeciwpowodziowy i zabezpieczenie na wypadek suszy. 

Na terenach podmokłych żyją liczne gatunki zwierząt i roślin. Ma to także znaczenie dla dobrostanu człowieka. Tereny podmokłe pozwalają odpocząć wśród śpiewu ptaków i cieszyć się naturą. Wszystkie te funkcje zostają znacząco zaburzone wskutek osuszania i degradacji bagien. W Polsce osuszyliśmy aż 90 proc. terenów podmokłych (w Holandii 94 proc.). 

Bioróżnorodność Błot Rakutowskich

Bezpośrednim efektem projektu będą prace związane z ochroną i odbudową siedlisk czajki, rycyka, kulika wielkiego i krwawodzioba. Projekt przyczyni się też do poprawy stanu ochrony innych gatunków ptaków, m.in. płaskonosa, cyraneczki, gęgawy, gęsi tundrowej, głowienki, żurawia. Poprawi się też stan ochrony siedlisk ptaków siewkowych w okresie migracji oraz stan ochrony płazów występujących w obszarze – szczególnie kumaka nizinnego (a także rzekotki, żaby moczarowej, trawnej, ropuchy szarej, zielonej, grzebiuszki ziemnej, traszki grzebieniastej i zwyczajnej).

Dzięki projektowi poprawi się też stan ochrony siedlisk ptaków siewkowych w okresie migracji oraz stan ochrony płazów.

Ptaki siewkowe w Polsce są w trudnej sytuacji. Rycyki w latach 1980–2010 zmniejszyły swoją liczebność o 90 proc. do około 1000 par. Kulików pozostało 120–250 par. Krajową populację krwawodziobów szacuje się na 1000 par z tendencją spadkową. Czajka do niedawna należała do ptaków pospolitych, niestety jej populacja w Polsce szybko spada. W 2002 roku liczebność naszych czajek szacowano na 100–150 tysięcy par lęgowych, w 2018 roku już tylko na 64–87 tysięcy.

Współpraca z NGO-sami

Wspólne działania z NGO to dla naszego banku ważny element szeroko pojętej współpracy z otoczeniem, zarówno na polu edukacji, jak i budowania najlepszych praktyk rynkowych. Projekt będzie realizowany przez Fundację WWF Polska oraz doświadczonego partnera lokalnego – Towarzystwo Przyrodnicze ALAUDA. Unikatowym elementem projektu jest także wykorzystanie do „koszenia” koników polskich, których stado znajduje się pod stałą opieką TP ALAUDA.

Wspólne działania z NGO-sami to dla naszego banku ważny element szeroko pojętej współpracy z otoczeniem.

Projekt będzie realizowany zgodnie z Taksonomią UE i technicznymi kryteriami kwalifikacji dla celu bioróżnorodności. W roli niezależnej jednostki certyfikującej (wymóg taksonomiczny) występuje Centrum UNEP/GRID – Warszawa.

Co jeszcze przed nami?

Błota Rakutowskie to prawdopodobnie pierwszy w Polsce projekt dotyczący ochrony i odtworzenia siedlisk zgodnie z Taksonomią UE. W tym kontekście możemy śmiało powiedzieć, że to prawdziwa Innowacja ESG. Mamy nadzieję, że projekt Błota Rakutowskie przetrze szlak dla podobnych inicjatyw.

W ramach projektu planujemy także wolontariaty oraz działania edukacyjne dla pracowników, w czasie których będzie można dowiedzieć się więcej o mokradłach, ptakach oraz poznać osobiście przyjacielskie i pożyteczne koniki polskie. W tym zakresie przewidujemy także współpracę z Fundacjami ING Dzieciom i Fundacją Sztuki Polskiej.

Podsuszone torfowisko nie akumuluje już dwutlenku węgla, ale przyczynia się do jego emisji w wyniku przyspieszonego rozkładu torfu. 

Bagna a torfowiska. Czy to jest to samo? 

Nie! Bagna to mokradła, które aktywnie akumulują torf. Oznacza to, że wszystkie bagna są torfowiskami (czyli obszarami ze zakumulowanym naturalnie pokładem torfu), ale nie wszystkie torfowiska są bagnami. Większość torfowisk w Polsce nie jest już bagnami, ponieważ szeroko prowadzone prace melioracyjne pozbawiły je wody, koniecznej do aktywnej produkcji torfu. Takie podsuszone torfowisko nie akumuluje już dwutlenku węgla, ale przyczynia się do jego emisji w wyniku przyspieszonego rozkładu torfu.

Chcesz dowiedzieć się więcej lub masz pomysł na powiązaną inicjatywę? Napisz do Tamary Bińczak – tamara.binczak@ing.pl

Tamara Bińczak, Centrum Eksperckie ESG Innowacje